Akupunkturun en sık kullanıldığı durumlardan biri obezite tedavisidir. Son yıllarda değişik araştırmacılar tarafından bu konu irdelenmiş olmasına rağmen tartışma devam etmektedir. Akupunkturun TSH veya Tiroid hormonları yoluyla metabolizmayı etkilediğine ilişkin bir kanıt ortaya konamadığından bu çalışmaların çoğu klinik gözlemlere dayanmaktadır. Özellikle Uzak Doğu kaynaklı araştırmalarda vücut ve kulak akupunkturunun obesite tedavisinde yardımcı olduğu ve kullanılması gerektiği vurgulanmakla birlikte bu konuda randomize kontrollu çalışmaların sayısı maalesef çok azdır.

Yapılan çalışmalarda metodolojik birlik sağlanamadığı için metaanaliz şeklinde bir derleme de yapılamamaktadır. Bununla beraber, akupunkturun sindirim sistemine etkilerini inceleyen deneysel araştırmalar mevcuttur. Örneğin Liu ve arkadaşları , ratlarda elektroakupunktur uygulamasıyla dorsal vagal kompleksin ve sindirim sistemi mobilitesinin etkilendiğini göstermişlerdir. (1) Aynı araştırma grubu obez ratların lateral hipotalamik alanlarındaki noradrenalin ve serotonin seviyelerinin akupunktur uygulamasıyla normale geldiğini saptamış ve bunun obezite tedavisinde yararlı olabileceğini bildirmiştir (2). Yine ratlarda yapılan bir başka araştırmada ratların “doygunluk merkezinin” uyarılmasıyla ve alınan yanıtların kaydedilmesi yoluyla, akupunkturun doygunluk merkezini uyardığını göstermişlerdir. (3) Obez hastalar üzerinde yapılan kontrollu klinik araştırmalarda elektroakupunktur yöntemiyle ve aynı noktaların TENS’le uyarılması sonucunda kilo azalmasının sağlandığı bildirilmekte,ancak bu etkinin daha anlamlı ve kalıcı olabilmesi için uygun bir diyetle desteklenmesi gerektiği belirtilmektedir (4,5, 6,7) Kang ve ark. Yaptıkları bir araştırmada elektroakupunkturun serum leptin seviyesi üzerindeki etkisi ilaç tedavisiyle (sibutramine) karşılaştırılmış ve her iki grupta benzer sonuç alındığı bildirilmiş, akupunkturun obezite tedavisinde bu yolla etkili olabileceği ileri sürülmüştür. (8). Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesinde Cabioğlu ve ark. Tarafından yapılan bir başka araştırmada , akupunkturla vagal sinirin aurikular dallarının uyarıldığını ve böylece serum serotonin seviyesinin ve midenin düz kaslarında tonusun arttığı, iştahın azaldığı ileri sürülmektedir(9,10). Buna karşılık İtalya’da yapılan randomize, plasebo kontrollu bir çalışmada , obezite tedavisinde akupunktur uygulamasının plaseboya göre bir üstünlük sağlamadığı bildirilmiştir(11). S O N U Ç Son yıllarda Batı tıp çevrelerinde akupunktura ilginin artmasıyla birlikte etki mekanizması ve klinik etkinliğini araştıran çok sayıda araştırmalar yapılmıştır. Yukarda belirtilen araştırmalardan da anlaşılacağı gibi akupunktur , başta semptomatik ağrı tedavisi olmak üzere değişik klinik sorunların giderilmesinde yaygın olarak kullanılmasına rağmen etkinliği konusundaki görüş ve kanaatler birbirinden çok farklıdır. Özellikle uygulamadaki metodik farklılıklar, akupunktur noktalarının her çalışmada değişik şekilde uyarılmış olması, çift-kör ve plasebo kontrollu araştırma yapmanın zorluğu gibi faktörler yüzünden bu araştırmaların pek çoğunda elde edilen kanıt düzeyi zayıf olmaktadır. Tıpta bugün için gelinen noktada pek çok sorun hala ortada durmakta ve çözüm beklemektedir. Bu sorunların giderilmesinde veya hafifletilmesinde, iyi seçilmiş olgularda, akupunkturun değişik boyutlarda işe yaradığı görülmektedir. Bu konuda , 1997 yılında ABD Ulusal Sağlık Enstitüsü Sağlıkta Uzlaşma Gelişim Paneli (NIH HCDP) sonunda varılan görüşbirliği , akupunktur tedavisi için önemli bir kılavuz olarak kabul edilebilir. Buna göre; akupunktur postoperatif ağrıda, kemoterapiye bağlı bulantılarda ve gebelik bulantılarında etkilidir. Bunun yanı sıra bel ağrılarında, karpal tünel sendromunda, baş ağrısında, menstrüel kramplarda, lateral epikondilitte, kas ağrılarında, astımda, strok’ta ve madde bağımlılığının tedavisinde yararlı olabilmektedir.. Akupunktur obezite tedavisinde yaygın olarak kullanılmakla birlikte kanıta dayalı tıp kurallarına uygun çalışmaların azlığı nedeniyle bu konuda kesin bir sonuca ulaşma imkanı henüz elde edilememiştir. Pek çok konuda olduğu gibi, bu konuda da randomize, kontrollu, çalışmaların yapılmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Bu tip klinik uygulamalarda en önemli koşul, akupunktur tedavisi planlanan her hastada çağdaş tıp gereklerinin mutlaka yerine getirilmiş olmasıdır. Böylece, uygun olgularda akupunktur tedavisini de protokole ekleyerek tedavi süresini ve maliyetini azaltmak mümkün olabilmektedir. Esasen TC Sağlık Bakanlığının verdiği yetki ve sorumluluk çerçevesinde Tıp Fakülteleri ve eğitim hastaneleri tarafından düzenlenen sertifika kurslarında tıp doktorlarına bu konuda eğitim verilmekte ve ancak bu eğitim sürecini başarıyla tamamlayanlara uygulama yetkisi verilmektedir. Prof. Dr. Tunç Alp KALYON G A T A Fiziksel Tıp ve Reh. AD Bşk. K A Y N A K L A R 1. Liu JH, Yan J, Yi SX. Et al.- Effects of electroacupuncture on gastric myoelectric activity on substance P in the dorsal vagal complex of rats. Neurosci. Lett. 2004, 356(2): 99-102. 2. Liu Z, Sun F, Han Y.- Effect of acupuncture on level of monoamines and activity of adenosine triphosphatase in lateral hypotalamic area of obese rats. Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi.2000, 20(7):521-3. 3. Zhao M, Liu Z, Su J.- The time-effect relationship of central action in acupuncture treatment for weight reduction. J Tradit Chin Med.2000, 20(1):26-9. 4. Tian D, Li X, Shi Y, et al.- Study on the effect of transcutaneous electric nevre stimulation on obesity. Beijing Da Xue Xue Bao. 2003, 35(3): 277-9. 5. Shiraishi T, Onoe M, Kageyama T, et al.- Effects of bilateral auricular acupuncture stimulation on body weight in healty volunteers and mildly obese patients. Exp Biol Med (Maywood), 2003, 228(10): 1201-7. 6. Hsu CH, Hwang KC, Chao CL, et al.- Electroacupuncture in obese women: a randomized, controlled pilot study. J Women’s Health, 2005, 14(5): 434-40. 7. Quinli W, Zhicheng L.- Acupuncture treatment of simple obesity. J Tradit Chin Med. 2005, 25(2): 90-4. 8.Kang SB, Gao XL, Wang SJ, et al.- Acupuncture for treatment of simple obesity and its effect on serum leptin level of the patient. Zhongguo Zhen Jiu. 2005, 25(4): 243-5. 9. Cabioğlu MT, Ergene N, Tan U.- The treatment of obesity by acupuncture. Int J Neurosci. 2006, 116(2):165-75. 10. Cabioğlu MT, Ergene N.- Changes in serum leptin and beta endorphin levels with weight loss by electroacupuncture and diet restriction in obesity treatment. Am J Chin Med. 2006, 34(1): 1-11. 11. Mazzoni R, Mannuci E, Rizzello SM, et al.- Failure of acupuncture in the treatment of obesity : a pilot study. Eat Weight Disord. 1999 4(4): 198-202.